Wat zijn de Besloten Hofjes?


De Besloten Hofjes behoren tot de absolute hoogtepunten uit de collectie van Musea & Erfgoed Mechelen. Deze 16de-eeuwse retabelkastjes gemaakt door de Mechelse gasthuiszusters zijn sinds 2011 geregistreerd als Vlaamse topstukken. Uiterst nauwgezet creëerden de zusters hun hofjes met daarin voorstellingen van een ideale, spirituele en paradijselijke wereld. Behalve geschilderde panelen en polychrome beeldjes, vind je er ook tientallen handgemaakte zijdebloemen, minuscule gebruiksvoorwerpen, glazen druiventrosjes, stukjes echte beenderen en allerlei kleine relikwieën. De Besloten Hofjes zijn zeldzame voorbeelden van ‘anonieme’ vrouwelijke kunst, devotie en spiritualiteit. Zij zijn uniek in hun soort en nergens ter wereld vind je een dergelijk grote verzameling van Besloten Hofjes.

Maar ze zijn ook erg kwetsbaar en de diversiteit aan materialen in de hofjes maakt het bewaren ervan niet altijd makkelijk. Het groot aantal technieken en materialen dat in de hofjes gebruikt is maakt ze ook net zo bijzonder; mixed media avant-la-lettre zou je kunnen zeggen. Fans of Flanders maakte eerder dit het filmpje hierboven over de Hofjes waarin dit mooi geïllustreerd wordt.

Om ook volgende generaties van de Besloten Hofjes te kunnen laten genieten zijn er nu dringende conserverende maatregelen en restauratie-ingrepen nodig. Een internationaal team van specialisten startte in 2014 met de eerste drie Besloten Hofjes. Zij zullen voor het eerst weer aan het publiek getoond worden tijdens de tentoonstelling Op Zoek naar Utopia in Leuven, najaar 2016. We gaan nu nog op zoek naar middelen om ook de vier andere hofjes te restaureren, zodat ze als reeks kunnen worden opgenomen in het nieuwe stadsmuseum dat in 2018 haar deuren zal openen in Mechelen.


Detail2

 

Het conservatie- en restauratieproces verloopt in verschillende fasen

2012-2013

Analyse van de huidige conditie

Studie- en behandelingsvoorstel met budgettering met het oog op een restauratiecampagne
Projectaanvraag voor de restauratie van 3 BH (restauratieperiode 2014 – 2016)

2014

Voorbereiding teamvergaderingen

Atelierinrichting in het Hof van Busleyden

Wetenschappelijk onderzoek definiëren en fondsen zoeken

Verhuis van de Besloten Hofjes van De Zalm naar Hof van Busleyden

Juli 2014: feitelijke start van de actieve conservering van de eerste drie hofjes

Er liggen twee belangrijke mijlpalen en deadlines in het vooruitzicht: op 20 oktober 2016 zullen de eerste drie behandelde hofjes te zien zijn in de expo Op Zoek Naar Utopia én in het voorjaar 2018 zal het nieuwe stadsmuseum van Mechelen open in het Bourgondisch stadspaleis Hof van Busleyden. Hier zullen de hofjes een permanente opstelling krijgen in een daarvoor op maat gemaakte ruimte.

Volg hier de restauratie op onze blogpagina.