7. Besloten Hofje met Onze-Lieve-Vrouw

BH7_ (c) KIK IRPA

Dit Besloten Hofje verschilt aanzienlijk van de andere zeven Hofjes, zowel door zijn omvang, als door zijn uitwerking. Hier hebben we namelijk eerder te maken met een reliekschrijn dan een recreatie van de paradijstuin. Dit Hofje is vermoedelijk jonger dan de andere zes hofjes, hoewel het oudere elementen zou kunnen bevatten zoals de relieken.

boek BH7Er wordt vermoed dat een oudere tuin van zijden bloemen werd vernield en dat in de achttiende eeuw de kast van dit Hofje opnieuw werd gestoffeerd met papieren bloemen en relieken. Het hofje kan worden afgesloten door twee luiken. Op het linker luik is een piëta afgebeeld: een dode Christus in de armen van zijn treurende moeder. Het rechter paneel is een portret van de schenker en vermoedelijk de voormalige eigenaar van deze schrijn. Ondanks de aanwezigheid van een wapenschild kon deze man nog niet worden geïdentificeerd. Wel kan het op basis van het open boek, dat links op de achtergrond zichtbaar is, gedateerd worden omwille van de volgende zin: ‘Auxilium meum in Domino 1539’.
In dit hofje omgeven tien ronde borduursels met relieken een zware nis waarin een Madonna is opgesteld. Ze staat niet op haar sokkel, maar zweeft er enkele centimeters boven (vermoedelijk was hier nog een halve maan die vandaag verdwenen is). De voorstelling van Maria met de maan onder haar voeten is niet ongewoon (zie ook BH6) en verwijst vermoedelijk naar een passage uit de Openbaring van Johannes: ‘En er werd een groot teken gezien in den hemel; namelijk een vrouw, bekleed met de zon; en de maan was onder haar voeten, en op haar hoofd een kroon van twaalf sterren’ (Openbaring 12:1-2). Deze figuur wordt geïdentificeerd als de maagd Maria. Ook de kroon is aanwezig in het Besloten Hofje en prijkt boven het hoofd van de maagd. In haar rechterhand houdt de maagd een staf vast, op haar linkerarm draagt ze het Christuskind.
De relieken die de nis omgeven zijn allemaal geïdentificeerd door een inscriptie. Sommige van deze inscripties zijn op perkament en uitgevoerd in rode en blauwe inkt, andere zijn vermoedelijk later toegevoegd en werden gedrukt met zwarte inkt op papier.
De meeste relieken zijn van vrouwelijke heiligen als de Heilige Agatha, de Heilige Andrea of de Heilige Cecilia. Opvallend is de reliek van het Heilige hout, ‘de sancta cruce’: dit is het hout van het kruis van Christus. Het is één van de weinige relieken van Christus aangezien hij verrezen is en geen stoffelijke resten op aarde naliet.

(tekst: Hannah Iterbeke)